Akcja filmu rozgrywa się w Passau, Braunau i kilku innych małych bawarskich miejscowościach. Jest koniec lat czterdziestych, wojna dopiero wygasła, a codzienność nadal naznaczają niedobory i widoczne na każdym kroku zniszczenia. Powojenna Bawaria przypomina momentami świat z powieści Twaina: dzieci zostawione same sobie, rozbite rodziny, ojcowie polegli lub przetrzymywani w niewoli, matki skoncentrowane na przetrwaniu. Do tego dochodzi brak stabilnych struktur, czarny rynek i drobna przestępczość, która wyrasta na tle ogólnego chaosu.
W tej rzeczywistości dorasta Tom – pełen pomysłów i energii chłopak, który stracił rodziców i mieszka u ciotki Polli. Ich dom jest niewielki, a utrzymanie spoczywa tylko na jej barkach. Polli szyje od rana do późnego wieczora, bo maszyna to jedyne źródło dochodu ich rodziny.
Tom chodzi do szkoły, lecz bardziej pociąga go rzeka, las i przygody. Towarzyszy mu jego rówieśnik Hacke – najlepszy przyjaciel, a także włóczęga pomieszkujący to tu to tam, który nigdy nie spędził choć jednego dnia w szkole. Hacke jest żywiołowy, niezdyscyplinowany, ale lojalny jak nikt. Obaj traktują miasteczko jak przestrzeń do odkrywania, co jeszcze mocniej przywołuje skojarzenie z twainowskimi bohaterami.
Jedna z ich przygód kończy się jednak poważnym problemem: Tom uszkadza maszynę do szycia Polli. To nie niewinna psota, lecz błąd, który podcina ich źródło utrzymania. Bez sprawnego urządzenia nie ma pracy, a używane maszyny na czarnym rynku kosztują fortunę. Tom rozumie konsekwencje i razem z Hackem postanawia zarobić pieniądze na nową maszynę.
Podczas nocnej wyprawy na cmentarz chłopcy wpadają w jeszcze poważniejsze tarapaty. Widzą atak nożownika i rozpoznają sprawcę. Stają więc przed trudnym wyborem: ujawnić prawdę czy milczeć. Każda opcja niesie ryzyko, bo napastnikiem okazuje się człowiek bezwzględny, sprytny i mający w miasteczku silną pozycję.
Moja ocena: 7/10 („dobry”) Film „Tom Sawyer i przyjaciele” ciekawie zestawia powojenną rzeczywistość z duchem prozy Twaina. Ten klimat buduje nie tylko muzyka z charakterystyczną harmonijką, lecz także lokacje. Małomiasteczkowy rytm życia łączy się tu z krajobrazami rzek i leśnych zaułków, które naturalnie wpisują się w dziecięce wyprawy.
Twórcy dysponowali niewielkim budżetem, dlatego szukali miejsc, gdzie przetrwały elementy nieodnawianej, powojennej zabudowy. Odwiedzali małe miasteczka, boczne uliczki, drewniane podwórza i nadrzeczne mostki. Wybrane lokacje były rozproszone po całym regionie – od Schwarzwaldu po Braunau am Inn i Pasawę, w pobliżu której urodził się Benedikt Weber, debiutujący jako Tom. Te przestrzenie zapewniły autentyczność i pozwoliły wiarygodnie odtworzyć realia tamtych lat mimo ograniczonych środków.
Atutem filmu jest również gra młodych aktorów. Benedikt Weber (Tom) i Xaver-Maria Brenner (Hacke) tworzą duet naturalny i przekonujący. Dobre wyczucie postaci, swoboda i niewymuszony humor sprawiają, że relacja chłopców jest wiarygodna, a młodzi widzowie mogą łatwo wejść w ich świat. Co ciekawe bohaterowie filmu „Tom Sawyer i przyjaciele” posługują się akcentem bawarskim, który może być trudny w odbiorze poza tym rejonem Niemiec.
